KONCEPCJA

REVITAL TOTAL - NOWE, STARE MIASTA rewitalizacja zaniedbanych obszarów śródmiejskich“

OPIS TEMATU
Rewitalizacja to szeroki proces przemian społecznych, przestrzennych i ekonomicznych w obszarze
kryzysowym. Jej celem jest ponowne przywrócenie do życia zdegradowanej części miasta i uzupełnienie jej o nowe funkcje, tak, aby w danym miejscu dobrze się przebywało, mieszkało i pracowało. Na rewitalizację składa się wiele czynników. Konieczne jest obok remontów nieruchomości działanie w kulturze, edukacji mieszkańców, współpraca z przedsiębiorcami dla poprawy lokalnej ekonomii, poprawa więzi społecznych, a także zmiany mające na celu poprawę środowiska przyrodniczego w małej, lokalnej skali.
Wszystkie pozytywne oddziaływania mają wpływ poza samym terenem rewitalizacji na poprawę również obszarów sąsiadujących. Rezultaty procesów rewitalizacyjnych powinny być długotrwałe i tworzyć nowe synergie. Na konferencji REVITAL TOTAL przyjrzymy się rewitalitacji przestrzeni publicznej.

SYTUACJA BERLIN

Berlin ponownie uważany jest dzisiaj za niezwykle zróżnicowaną i dynamiczną metropolię. Dla poprawy jakości życia jego mieszkańców oraz atrakcyjności dla zwiedzających, jakość przestrzeni publicznej nie tylko w centrum miasta, odgrywa kluczową rolę. Głównym celem obecnych strategii projektowania w zintegrowanym planie zagospodarowania przestrzennego dla obszaru metropolitalnego aż do lokalnego planowania wykonawczego jest działanie w ramach czterech obszarów zadaniowych:

  • konserwacja, renowacja i rozbudowa zabytkowych ulic i placów z XVIII i XIX wieku, tworzących podstawową strukturę śródmieścia

  • zachowanie i rozwój zazielenionych terenów otwartych powstałych w latach

    1920-1970 oraz zawężenie szerokich tras ulic

  • rozbudowa, połączenie w system oraz poprawa jakości terenów zieleni miejskiej

  • zwiększenie rosnącego udziału społeczeństwa obywatelskiego w projektowaniu przestrzeni, aby zapewnić różnorodność ich użytkowania i dopasowanie do zmieniającego się stylu życia mieszkańców.

SYTUACJA WARSZAWA

Raport z ewaluacji Lokalnego Programu Rewitalizacji w latach 2005–2013 wykazał, iż działania rewitalizacyjne, przeprowadzane na terenie m.st. Warszawy, powinny zostać skoncentrowane na jednym, wybranym, priorytetowym obszarze miasta. W 2012 roku odbył się cykl debat, które całkowicie potwierdziły konieczność koncentracji działań rewitalizacyjnych.Priorytetowym obszarem dla Zintegrowanego Programu Rewitalizacji m.st. Warszawy do 2022 roku jest obszar dwóch sfer funkcjonalnych: śródmiejskiej i miejskiej prawobrzeżnej Warszawy, tj. część dzielnicy Praga-Północ, część dzielnicy Praga-Południe i część dzielnicy Targówek. Warszawa, znajdując się na samym początku długofalowych zmian strukturalnych w obrębie obszarów śródmiejskich ma przed sobą wiele kolejnych lat procesu rewitalizacji. Tym bardziej jest ważne przyjrzenie się teraz temu, jak prowadzone są one w innych miastach, w tym w innych miastach Europy, aby móc skorzystać z doświadczeń od początku przeprowadzanej transformacji.

 

3 X REWITALIZACJA W MIASTACH W POLSCE

Warszawskie Centra Lokalne

Centra Lokalne to "dobre miejsce". Tak najkrócej można określić podstawową cechę je wyróżniające: to tu ma miejsce codzienne życie lokalnej społeczności. Mogą to być zarówno osiedlowe bazarki, place, hale targowe czy skwery. Ich dobre funkcjonowanie jest niezwykle ważne w społecznym wymiarze. Tu mieszkańcy mogą spotykać się, przychodzić na zakupy, iść do kina czy na kawę. Od takich miejsc, najczęściej zlokalizowanych centralnie w lokalnej przestrzeni, zależy czy mieszkańcy czują się "u siebie". 

Podniesienie jakości przestrzeni, poprawę elementów roślinych i wyposażenia, wprowadzenie i uzupełnienie funkcji czyli lepszego wykorzystania tych miejsc przynosi w konsekwencji dowartościowanie całego obszaru w ich otoczeniu. Wzmacnia się lokalna ekonomia, więcej spraw załatwiamy w bliskiej odległości od domu, zawiązują się kontakty sąsiedzkie. Projekt "Warszawskie Centra Lokalne" warszawskiego oddziału SARP-u ze 167 wyodrębnionych "miejsc" przyjął do wdrożenia w pierwszej fazie pilotażowej dziesięć z nich. 

Starówka Miasta Gorlice

Gorlice to miasto położone w południowej Polsce o bogatej historii. Zabytkowa forma urbanistyczna Gorlickiej Starówki na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci uległa zatarciu. W roku 2007 miasto przystąpiło do rewitalizacji ogłaszając konkurs projektowy.Projekt objął obszar centrum miasta zawierający: rynek, plac Dworzysko i kilkanaście ulic tworzących tkankę urbanistyczną. Przyjęto strategie działania skupione wokół trzech zagadnień: uczytelnienie tkanki miejskiej przez uzupełnienie zabudowy i przez ożywienie powierzchni placów miejskich, przywrócenie osi funkcjonalno - kompozycyjnej miasta przez odpowiedni przebieg ciągów pieszych i ruchu kołowego oraz zapisu w przestrzeni miejskiej śladów historii i powiązanie centrum z atrakcjami kulturowymi znajdującymi się na obrzeżach miasta. Realizacja projektu zainicjowała pozytywne skutki i dalsze indywidualne działania, polegające na aktywizacji przestrzeni publicznej, która ma obecnie miejsce.

Łódzkie woonerfy

Woonerf, czyli z holenderskiego "podwórzec miejski" to nowa w polskich realiach jakość przestrzeni publicznej, gdzie priorytetem staje się pieszy, a ruch kołowy jest uspokojony. Zagospodarowana w ten sposób ulica 6 Sierpnia w Łodzi stała się bezpiecznym i przyjaznym miejscem spotkań mieszkańców, zachowując przy tym swoje podstawowe funkcje komunikacyjne.

Z inicjatywą powstania woonerfów wyszła Fundacja Normalne Miasto "Fenomen", znajdując ulice o niewielkim ruchu w centrum miasta i przekształcając je w żywe przestrzenie publiczne. Pomysł się przyjął. Zmiany formy, wyposażenia i materiału ulic doprowadziły do ożywienia lokalnej ekonomii. Łodzianie nie tylko licznie i często spędzają czas na nowych ulicach, ale niecierpliwie czekają na przekształcenia kolejnych przestrzeni. Woonerf ma być po prostu "ulicą do mieszkania".

 

SYTUACJA ŁÓDŹ

Biuro ds. Rewitalizacji i Rozwoju Zabudowy Miasta przygotowało projekt pilotażowy przygotowujący Łódź do procesu rewitalizacji. W ramach Projektu przeprowadzony został szereg badań, analiz, inwentaryzacji, a także działań społecznych w postaci trzech programów: animacyjnego, partycypacyjnego i edukacyjnego - budujących łódzką tożsamość. Łódź otrzymała na ten cel prawie 4 miliony złotych z Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju. Dzięki wypracowanym metodologiom Łódź stanie się wzorem dla innych miast. Powstanie pierwsze w Polsce Centrum Wiedzy o Rewitalizacji, z którego będą korzystać inne samorządy.

Na podstawie w.w. projektu w 2015 roku rozpisane zostały pierwsze przetargi na "Programy funkcjonalno-użytkowe i koncepcje zagospodarowania terenu oraz zadania komplementarne" dla 8 kwartałów w centrum Łodzi. Programy te uwzględniają sfery:

  • materialno-przestrzenną i kulturową (modernizacja budynków oraz przestrzeni publicznej

  • i infrastruktury technicznej, restauracja zabytków)

  • społeczną (budowanie tożsamości lokalnej, rozwiązanie problemów społecznych takich jak bezrobocie, wykluczenie społeczne, niski poziom kapitału społecznego)

  • gospodarczą (kreowanie pozytywnego wizerunku dla inwestorów, tworzenie warunków do rozwoju przedsiębiorczości)

  • środowiskową (działania zwiększające efektywność energetyczną i służące wykorzystaniu terenów zdegradowanych).

SYTUACJA HANOWER

W Hanowerze dokonuje się konsekwentna zmiana w projektowaniu przestrzeni publicznej idąca w kierunku kształtowania coraz lepszej jakości przestrzeni i jakości jej wykorzystania dla ludzi. Od światowej wystawy EXPO 2000 obraz miasta bardzo się zmienił - zrealizowano liczne projekty zarówno w centrum miasta, jak i w innych jego dzielnicach. Odwiedzając Hanower po dłuższym czasie można być zaskoczonym nowym wizerunkiem miasta, które wcześniej wydawało się szare i nieciekawe. Dzisiaj Hanower przyciąga - jest zielony i atrakcyjny do życia. W Hanowerze rozwinęła się nowa kultura przestrzeni publicznych, czyli publiczne place jak np. Trammplatz, Opernplatz, Kröpcke, Goseriede.

Wydział Inwestycji Budowlanych pracuje nad realizacją kluczowych projektów w procesie dialogu miejskiego "HannoverCity2020+". Również w strategii rozwoju miasta "Mój Hannover 2030" dużą rolę odgrywa poprawa jakości przestrzeni miejskich. Hanower projektuje i inwestuje nie tylko w obrębie śródmieścia. Władze miejskie kontynuują prace rewitalizacyjne w programie "Hawover buduje place" również w zdecentralizowanych dzielnicach miasta.

SYTUACJA HALLE / SALLE

W ostatnich dziesięcioleciach po długim okresie zaniedbywań jakości przestrzeni miejskiej, znowu zaczęto przykładać większą wagę do jej projektowania. Dzięki otrzymanym dotacjom odnawiane są centra miast, przeprojektowywane place miejskie i powiększane tereny zieleni.

Również projekty biura architektury krajobrazu Rehwaldt Landschaftsarchitekten wpisują się w ideę takich działań, której celem jest opracowanie indywidualnej koncepcji dla każdego miejsca.

Na podstawie dokładnej analizy sytuacji historycznej, przestrzennej i funkcjonalnej określane są "lokalne potencjały" i opracowywane koncepcje przekształceń.

W taki sposób powstała wraz z transformacją rynku w Halle / Saale wielofunkcyjna przestrzeń miejska, która jako "przestrzeń dla każdego" służy wielu miejskim aktywnościom. Podkreślony został wyjątkowy dla tego obszaru układ geologiczny skał w tym miejscu. "Goldsole" jako nowoczesa fontanna miejska nawiązuje do historii górnictwa solnego tego miasta.